Zonnestroom zelf gebruiken voor warm water

Zo benut je meer van je eigen opgewekte energie

Op een zonnige middag leveren je zonnepanelen stroom terug aan het elektriciteitsnet. Een paar uur later stap je onder de douche en gebruikt de cv-ketel gas om warm water te maken. Je produceert dus energie op het ene moment en koopt op een ander moment opnieuw energie in.

Dat kan slimmer. Door zonnestroom te gebruiken voor warm water, bewaar je een deel van de opgewekte energie als warmte. Zo kun je de zonnestroom van overdag later benutten wanneer je warm water nodig hebt. Dat is precies waar de warmwateraccu van Solar-Cap voor is ontwikkeld.

Deze toepassing wordt extra relevant nu een gemiddeld huishouden ongeveer 30% van de opgewekte zonnestroom direct zelf gebruikt en de overige 70% teruglevert. Vanaf 1 januari 2027 stopt bovendien de salderingsregeling. Meer zonnestroom zelf gebruiken wordt daardoor financieel belangrijker.

Waarom zonnestroom vaak teruggaat naar het net

Zonnepanelen produceren vooral overdag, met de grootste opbrengst rond het midden van de dag. Juist dan is het stroomverbruik in veel woningen relatief laag. Bewoners zijn aan het werk of onderweg en veel apparaten staan uit. De zonnestroom die op dat moment niet in huis wordt gebruikt, gaat automatisch naar het elektriciteitsnet.

Stel dat je zonnepanelen jaarlijks 3.500 kWh produceren. Bij een gemiddeld direct eigenverbruik van 30% ziet de verdeling er als volgt uit:

De percentages verschillen per huishouden. Ze hangen onder meer af van het aantal zonnepanelen, het stroomverbruik en de momenten waarop je elektriciteit gebruikt.

Bereken hoeveel zonnestroom je zelf gebruikt

Voor een goede berekening heb je twee gegevens nodig: de totale productie van je zonnepanelen en de hoeveelheid stroom die je hebt teruggeleverd. De productie vind je meestal in de app van de omvormer. De teruglevering staat in de app of het online portaal van je energieleverancier.

• Eigenverbruik = totale productie − teruglevering
• Percentage eigenverbruik = eigenverbruik / totale productie × 100%

Bij 3.500 kWh productie en 2.450 kWh teruglevering gebruik je dus 1.050 kWh zelf. Dat is 30% van de totale zonnestroom.

Waarom eigenverbruik vanaf 2027 belangrijker wordt

Tot en met 31 december 2026 kun je teruggeleverde elektriciteit via de salderingsregeling verrekenen met stroom die je op een ander moment van het net afneemt. Daardoor kun je zonnestroom van een zomerse middag financieel wegstrepen tegen elektriciteit die je bijvoorbeeld op een winteravond gebruikt.

Vanaf 1 januari 2027 stopt deze regeling. Voor teruggeleverde stroom ontvang je nog wel een vergoeding van je energieleverancier, maar een zelf gebruikte kWh is doorgaans meer waard. Die hoef je namelijk niet in te kopen en daarover betaal je geen belasting of kosten aan de energieleverancier. Het precieze verschil hangt af van je energiecontract, stroomtarief, terugleververgoeding en eventuele terugleverkosten.

Begin met je stroomverbruik slim te plannen

De eenvoudigste stap is om het energieverbruik te verschuiven naar zonnige uren. Laat de wasmachine, vaatwasser of wasdroger bijvoorbeeld overdag draaien. Volgens Milieu Centraal kan dit het gemiddelde eigenverbruik verhogen van ongeveer 30% naar circa 35%.

Wil je een groter deel van de zonnestroom benutten, dan zijn toepassingen nodig die meer energie gebruiken of tijdelijk kunnen opslaan. Denk aan:

• een elektrische auto slim laden wanneer de zonnepanelen produceren;
• een thuisbatterij opladen voor later stroomgebruik;
• het voorraadvat van een warmtepomp overdag verwarmen;
• overtollige zonnestroom gebruiken om warm tapwater te maken.

De volgende stap: zonnestroom bewaren als warmte

Een gemiddeld huishouden gebruikt iedere dag warm water, bijvoorbeeld om te douchen of voor gebruik in de keuken. In veel Nederlandse woningen wordt dit water nog verwarmd met aardgas door de cv-ketel. Tegelijkertijd leveren zonnepanelen overdag regelmatig elektriciteit terug aan het net.

Door beschikbare zonnestroom te gebruiken om water te verwarmen, sla je energie niet op als elektriciteit in een batterij, maar als warmte in water. Het verwarmde water wordt geïsoleerd bewaard totdat je het later nodig hebt.

Om 120 liter water van 15 naar 70 graden Celsius te verwarmen, is theoretisch ongeveer 7,7 kWh warmte nodig. In de praktijk spelen ook warmteverlies en de instellingen van het systeem een rol. Het voorbeeld laat vooral zien dat warm water een aanzienlijke hoeveelheid energie kan opslaan.

Hoe de warmwateraccu van Solar-Cap werkt

Dat is het principe achter de warmwateraccu van Solar-Cap. Wanneer er voldoende zonnestroom beschikbaar is, wordt deze gebruikt om water in de warmwateraccu te verwarmen. De opgeslagen warmte kan later worden benut voor het warme tapwater in huis.

Is het water voldoende warm, dan hoeft de cv-ketel voor dat deel geen of minder gas te gebruiken. Is de temperatuur nog niet hoog genoeg, dan verwarmt de cv-ketel het water bij. Zo blijft het bestaande warmwatercomfort behouden.

Een warmwateraccu is vooral interessant voor huishoudens met zonnepanelen die regelmatig stroom terugleveren en hun warme tapwater nog met een cv-ketel op gas maken. Ook het warmwaterverbruik en de beschikbare ruimte bij de cv-installatie bepalen welk formaat past. Wie binnen afzienbare tijd volledig van het gas af wil of overstapt op een warmtepomp, doet er goed aan de verschillende oplossingen eerst naast elkaar te zetten.

Het doel is niet om onnodig extra elektriciteit te gebruiken zodra de zon schijnt. Het gaat erom zonnestroom nuttig in te zetten voor warm water dat je later toch nodig hebt.

Past zonnestroom gebruiken voor warm water bij jou?

Zonnestroom gebruiken voor warm water is vooral logisch wanneer je zonnepanelen regelmatig stroom terugleveren en je cv-ketel nog gas gebruikt voor warm tapwater. Je benut dan een deel van de energie die anders naar het net gaat voor een dagelijkse behoefte in huis.

Hoeveel voordeel dat oplevert, verschilt per woning. Bekijk daarom eerst hoeveel je zonnepanelen produceren en hoeveel stroom je teruglevert. Houd daarnaast rekening met je warmwaterverbruik, de beschikbare ruimte en je plannen om de woning verder te verduurzamen.

Benieuwd welke warmwateraccu bij jouw huishouden past?

Bekijk welk formaat bij jouw woning past.

Bronnen

• Milieu Centraal – Meer zonnestroom zelf verbruiken
• Rijksoverheid – Salderingsregeling stopt in 2027
• Vereniging Eigen Huis – Zonnepanelen stroom direct gebruiken